در جلسه سه ساعته با رئیس بانک مرکزی چه گذشت؟ | از علت گرانی ارز و دارو تا جزییات مذاکره با آمریکا

رویداد۲۴ | در شرایطی که ظاهرا جنگ دوباره از شامگاه دیروز آغاز شده، صبح امروز جلسه سه‌ساعته عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، با مدیران رسانه‌ها طبق برنامه از قبل هماهنگ شده برگزار شد. جلسه‌ای که از ساعت ۸ صبح آغاز شد و تا ۱۱ ادامه یافت؛ آن هم در حالی که فضای جنگی بر پایتخت حاکم بود.

این دیدار صمیمی با حضور طیف‌های مختلف رسانه‌ای برگزار شد. محور‌های مطرح‌شده در این نشست نشان می‌دهد بانک مرکزی در میانه جنگ، بحران بودجه، ناترازی بانک‌ها، مذاکرات خارجی و مدیریت بازار ارز را مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی کشور می‌داند.

اختلاف بانک مرکزی و وزارت اقتصاد؟

یکی از نخستین موضوعاتی که در جلسه مطرح شد، اختلافات میان اعضای تیم اقتصادی دولت بود؛ موضوعی که طی ماه‌های اخیر بار‌ها درباره آن گمانه‌زنی شده است.

همتی وجود اختلاف در روش‌ها و تکنیک‌های اجرایی را اختلاف تلقی نکرد و تأکید کرد که میان وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سایر نهاد‌های اقتصادی کشور اختلافی بر سر جهت‌گیری‌های کلان وجود ندارد و همه دستگاه‌ها در چارچوب وظایف و اختیارات قانونی خود فعالیت می‌کنند.

او در همین زمینه به تجربه بسیاری از کشور‌های جهان اشاره کرد و گفت طبیعی است که سیاست‌های پولی و مالی باید با محوریت بانک مرکزی هماهنگ شود. همتی همچنین به بانک‌هایی که خارج از ساختار وزارت اقتصاد فعالیت می‌کنند، از جمله بانک‌های وابسته به برخی وزارتخانه‌ها و نهادها، اشاره کرد و گفت سیاست‌های آنها با حفظ چارچوب‌های سهامداری باید در راستای سیاست‌های کلان بانک مرکزی تنظیم شود.

ناترازی بانک‌ها؛ سختگیری بانک مرکزی ادامه دارد

بخش مهمی از جلسه به وضعیت شبکه نظام بانکی اختصاص داشت. رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد که رویکرد این نهاد در قبال بانک‌های ناتراز همچنان سختگیرانه خواهد بود.

او در خصوص بانک سپه گفت با وجود شرایط خاص این بانک، برنامه‌ریزی‌های لازم برای خروج از وضعیت فعلی این بانک انجام شده و انتظار می‌رود شرایط آن بهبود یابد. به گفته همتی، برنامه‌های مشابهی نیز برای برخی دیگر از بانک‌های بزرگ از جمله بانک ملی در دستور کار قرار دارد که پس از شرایط ادغام دچار مشکلات بانک سپه نشود.

همتی همچنین از اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی انتقاد کرد و آن را یکی از مشکلات جدی نظام بانکی دانست. به اعتقاد او، نظارت بر عملکرد بانک‌ها باید بیش از گذشته تقویت شود تا از رشد بی‌ضابطه نقدینگی جلوگیری شود.

کسری بودجه؛ حتی بدون جنگ هم شرایط دشوار بود

یکی دیگر از محور‌های جلسه، وضعیت مالی دولت و کسری بودجه بود. بانک مرکزی با اشاره به فشار‌های مالی موجود تأکید کرد که حتی در شرایط عادی و بدون جنگ نیز وضعیت بودجه کشور با دشواری‌های جدی مواجه بوده است و حفظ این شرایط نیازمند همراهی تمامی ارکان دولت و دیگر دستگاه‌ها و سازمان‌ها است.

رئیس بانک مرکزی در عین حال به نقش بانک مرکزی در تأمین بخشی از نیاز‌های دولت، از جمله پرداخت حقوق و هزینه‌های جاری، اشاره کرد و گفت فشار‌های مالی دولت در ماه‌های اخیر افزایش یافته است از این رو بانک مرکزی با حفظ اصول و استقلال خود را در کنار دولت و حاکمیت می‌داند.

ذخایر ارزی در چه حال است؟

رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود از تقویت ذخایر ارزی کشور با وجود شرایط جنگی خبر داد.

به گفته او طی دوره پنج‌ماهه اخیر مقادیر قابل توجهی به ذخایر ارزی بانک مرکزی افزوده شده است. رئیس بانک مرکزی همچنین اعلام کرد که بانک مرکزی طی دو ماه گذشته نه تنها ارزپاشی نداشته بلکه ارقام قابل توجهی ارز از بازار جمع‌آوری کرده و در مقابل میزان فروش ارز بسیار محدودی داشته است.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که بازار ارز در ماه‌های گذشته تحت تأثیر جنگ، تحریم‌ها و فضای انتظاری ناشی از مذاکرات قرار داشته است. 

پول‌های بلوکه‌شده؛ متعلق به بانک مرکزی است نه دولت

همتی در بخشی از نشست به موضوع دارایی‌های بلوکه‌شده ایران در خارج از کشور پرداخت و تأکید کرد این منابع اساساً متعلق به بانک مرکزی است، نه دولت.

ظاهرا بخش مهمی از این منابع در واقع حاصل فروش نفتی است که در گذشته انجام شده، اما به دلیل عدم وصول منابع، دولت از بانک مرکزی استقراض کرده است. به همین دلیل در صورت آزادسازی این دارایی‌ها، منابع باید به بانک مرکزی بازگردد. همتی با لحنی شوخ طبعانه تاکید داشت بلوکه بودن برخی منابع ارزی مزیتی‌های نیز دارد، زیرا در صورت دسترسی دولت‌ها به این منابع، احتمال هزینه شدن آنها در مصارف جاری به دنبال خواهد داشت.

مذاکرات؛ از غرامت جنگ تا تنگه هرمز

رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از نشست به مذاکرات اخیر ایران در قطر و پاکستان اشاره کرد؛ مذاکراتی که خود او نیز در بخشی از آنها حضور داشته است.

به گفته همتی، یکی از موضوعات مطرح‌شده از سوی ایران جبران خسارات‌های جنگ از طریق صندوق مشترک جبران خسارت بوده است. همچنین موضوعاتی آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده ایران، وضعیت تنگه هرمز، صادرات نفت و برخی معافیت‌های مرتبط با صادرات انرژی در این گفت‌و‌گو‌ها محور‌های اصلی مطرح شده در مذاکرات بوده است.

همتی با اشاره به کاهش درآمد‌های نفتی، بر اهمیت صادرات غیرنفتی تأکید کرد و گفت ایران در حال حاضر میلیارد‌ها دلار صادرات غیرنفتی دارد که می‌تواند در شرایط فعلی نقش مهمی در تأمین منابع ارزی کشور ایفا کند.

گرانی دارو و مواد غذایی و مشکلات پتروشیمی

در بخش دیگری از جلسه، موضوع افزایش قیمت دارو و مواد غذایی نیز مطرح شد. رئیس کل بانک مرکزی بخشی از این افزایش قیمت‌ها را ناشی از مشکلات زنجیره تأمین مواد اولیه و وضعیت صنعت پتروشیمی عنوان کرد.

پرونده بابک زنجانی تقریباً بسته شده است

بیشتر بخوانید: سپه‌سالاری بابک زنجانی در حوض بی‌ماهی مدیریت اقتصادی | متهم نفتی دیروز، منجی امروز؟!

همتی در پاسخ به پرسشی درباره بدهی‌های بابک زنجانی اعلام کرد که بدهی او به بانک مرکزی تقریباً تسویه شده است؛ هرچند همچنان بدهی‌هایی نسبت به وزارت نفت وجود دارد که باید تعیین تکلیف شود.

برخورد سختگیرانه با تراستی‌ها

بیشتر بخوانید: بیش از ۱۱ میلیارد دلارِ نفتی برنگشته است |به دولت هشدار دادیم که تراستی‌ها پول نفت را می‌خورند!

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، وضعیت شرکت‌های تراستی بود. همتی از برنامه بانک مرکزی برای اعمال سیاست‌های سختگیرانه‌تر در قبال این مجموعه‌ها خبر داد و گفت مدیریت و نظارت بر فعالیت آنها باید بیش از گذشته تحت کنترل بانک مرکزی قرار گیرد.

حمایت از بورس و مخالفت با ارز تک‌نرخی

رئیس کل بانک مرکزی همچنین به حمایت این نهاد از بازار سرمایه اشاره کرد و گفت بانک مرکزی در ماه‌های گذشته، با وجود آنکه الزام مستقیمی در این زمینه نداشته، برای حفظ ثبات بازار بورس وارد عمل شده است.

او در عین حال تأکید کرد که بانک مرکزی موافق اجرای سیاست ارز تک‌نرخی نیست و فعلاً برنامه‌ای برای حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز وجود ندارد.

حذف چهار صفر؛ قربانی جنگ

بیشتر بخوانید: از قران تا ریال، از تومان تا قِران | پنج حقیقت شگفت‌انگیز درباره تاریخ پول در ایران

همتی در پایان به موضوع حذف چهار صفر از پول ملی نیز اشاره کرد. به گفته او، قرار بود این طرح از ابتدای سال جاری اجرایی شود، اما شرایط ناشی از جنگ و تحولات اخیر باعث شده اجرای آن فعلاً به تعویق بیفتد.

نشست با وجود شرایط جنگی و فعالیت پدافند در تهران تا پایان ادامه یافت و رئیس کل بانک مرکزی به پرسش‌های مدیران رسانه‌ها پاسخ داد.